ΑΡΧΙΚΗ Νέα Πίσω από κλειστές πόρτες: Ακόμα λιγότερη διαφάνεια στη χάραξη φαρμακευτικής πολιτικής στις Βρυξέλλες;

Πίσω από κλειστές πόρτες: Ακόμα λιγότερη διαφάνεια στη χάραξη φαρμακευτικής πολιτικής στις Βρυξέλλες;

Νέα /

Από την έναρξη των εργασιών της Επιτροπής Juncker, είμαστε μάρτυρες μιας νέας δύσκολης πραγματικότητας: κανένα σημαντικόνομοθέτημα για την υγεία δεν ήρθε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ιδιαίτερα κάποιο που να σχετίζεται με τη φαρμακοβιομηχανία. Ωστόσο,αυτό όντως σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σημαντικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα;

Γιάννης Νάτσης,Συντονιστής για τις πολιτικές καθολικής πρόσβασης και προσιτών φάρμακων –Ευρωπαϊκή Συμμαχία Δημοσίας Υγείας (EPHA)

Από την έναρξη των εργασιών της Επιτροπής Juncker, γινόμαστε μάρτυρες μιας δύσκολης νέας πραγματικότητας. Δεν υπάρχει κανένα σημαντικό νομοθέτημα για την υγεία που να ήρθε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και επιπλέον τίποτα σχετικό με τα φαρμακευτικά προϊόντα. Αλλά αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχουν σημαντικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα;Ακριβώς το αντίθετο.
Σε πολυάριθμα fora συζητούν διάφορα εξαιρετικά σημαντικά και ευαίσθητα ζητήματα που σχετίζονται με τη φαρμακευτική πολιτική, αλλά όλα αυτά συμβαίνουν πίσω από κλειστές πόρτες. Το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο -το πιοανοιχτό σε δημόσιο έλεγχοαπό τα θεσμικάόργανα της ΕΕ-παραμένει ουσιαστικά στο σκοτάδι,μας θέτει νέες προκλήσεις, ιδίως για το δημόσιο συμφέρον και την κοινωνία των πολιτών και εγείρει καίρια ερωτήματα σχετικά με την υποχρέωση λογοδοσίας της χάραξης πολιτικής στις Βρυξέλλες.

Υπάρχουν άφθονες ομάδες εμπειρογνωμόνων, διακυβερνητικές πρωτοβουλίες, ομάδες εργασίας, επιτροπές πολιτικής, τεχνικές συναντήσεις, ομάδες συμφερόντων, πιλοτικά πρότζεκτ κλπ όπου οι δυνατότητες για έναν δημόσιο έλεγο ή τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών είναι δυσοίωνα περιορισμένες. Ας δούμε το παράδειγμα της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων της Κομισιόν για την Ασφαλή και Έγκαιρη Πρόσβαση των Ασθενών στα Φάρμακα (ΑΕΠΑΦ), που ιδρύθηκε τον Ιανουάριο του 2015. Η ομάδα συνεδρίασε τρεις φορές κατά τη διάρκεια του 2015 και συζητήθηκαν μεταξύ άλλων κρίσιμα θέματα, όπως η πρόσβαση στην αγορά για τα φάρμακα, τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης για την έγκριση νέων φαρμάκων, η πολιτική εποπτεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων. Η ομάδα είναι ανοιχτή μόνο σε εθνικούς εμπειρογνώμονες που έρχονται απευθείας από τις πρωτεύουσες. Ακόμη και οι εκπρόσωποι των εθνικών πολιτικών υγείας που εργάζονται στις Βρυξέλλες παραμένουν σε απόσταση. Οι πληροφορίες σχετικά με το έργο και τους στόχους της ομάδας είναι πολύ περιορισμένεςγια το κοινό και γίνονται διαθέσιμες στο διαδίκτυο συνήθως εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης.

Ένα από τα προβλήματα με τον πολλαπλασιασμό των ομάδων, όπως η ΑΕΠΑΦ είναι ότι οι εθνικές κυβερνήσεις δικαίως διαμαρτύρονται ότι η χάραξη πολιτικής γίνεται όλο και πιο κατακερματισμένη. Είναι δύσκολο για τους εμπειρογνώμονες οι οποίοι προέρχονται από τις πρωτεύουσες μία φορά κάθε τρεις μήνες να εκτιμήσουν τον ευρύτερο αντίκτυπο των εργασιών τους στην ευρωπαϊκή διαδικασία λήψης αποφάσεων και σε άλλες χώρες. Μικρότερες χώρες συχνά δεν διαθέτουν τους πόρους για να παρακολουθήσουν την πληθώρα των συνεδριάσεων. Η τυπική απάντηση είναι ότι οι συζητήσεις αυτές είναι «απλώς» τεχνικής φύσης, και έτσιαπευθύνονται αποκλειστικά σε τεχνικούς εμπειρογνώμονες. Ωστόσο, οι συζητήσεις αυτές έχουν σχεδόν πάντα σοβαρές και ευρείες πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις. Αυτός ο κατακερματισμός και η έλλειψη διαφάνειας λειτουργεί υπέρ αυτών που έχουν την πιο ισχυρή ατζέντα ή τους περισσότερους πόρους. Σε ένα τέτοιο πεδίο άνισων όρων, οι πιο ισχυροί και επιδραστικοί παίκτες ευνοούνται και οι απαραίτητοι έλεγχοι και ισορροπίες λείπουν.

Την ίδια στιγμή, το πιασάρικο θέμα των υψηλών τιμών των φαρμάκων έχει αναζωογονήσει παρόμοιες συζητήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το οποίο είναι παραδοσιακά το πιο μυστικοπαθές των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Αυτό που είναι καινούργιο όμως είναι η εμφάνιση των διαφόρων διακυβερνητικών πρωτοβουλιών, όπως το πρόσφατο ολλανδο-βελγικό σχήμα διαπραγμάτευσηςτιμών ή η προσπάθεια των Βουλγάρων και των Ρουμάνων να ενώσουν τις δυνάμεις τους, προκειμένου να δουλέψουν μαζί για οικονομικά προσιτές θεραπείες. Αν και πολλά υποσχόμενες, οι πρωτοβουλίες αυτές επίσης περιβάλλονται από μυστικότητα. Λυπούμαστε που η σημερινή ολλανδική Προεδρία του Συμβουλίου δεν δείχνει πολιτική βούληση να είναι διαφανής ή ανοικτή σε πραγματική και ισόρροπη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών.

Η φαινομενική αποδυνάμωση της κοινοτικής μεθόδου σημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να αγωνιστεί για να παραμείνει στις εξελλίξεις σχετικά με τον τομέα της φαρμακευτικής πολιτικής. Ανεξάρτητα από το φόρουμ όπου η συζήτηση λαμβάνει χώρα, είναι βέβαιο ότι η έλλειψη διαφάνειας και πολιτικού ελέγχου έχει συνέπειες για τη ζωή των ασθενών και για το μέλλον των συστημάτων δημόσιας υγείας.

Είναι ώρα όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, αν μη τι άλλο η Επιτροπή,να δεσμευθούν εκ νέου στηναρχή της διαφάνειας και να ενισχύσουν τους μηχανισμούς της δημόσιας λογοδοσίας στον τομέα της φαρμακευτικής πολιτικής, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η ισόρροπη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων και τα καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία μας.

Πίσω από κλειστές πόρτες: Ακόμα λιγότερη διαφάνεια στη χάραξη φαρμακευτικής πολιτικής στις Βρυξέλλες;

News /

by Yannis Natsis Policy Coordinator Universal access and affordable medicines, EPHA

Since the start of the Juncker Commission, we are witnessing an awkward new reality. There is no major new health-related legislation heading for the European Parliament, and nothing on pharmaceuticals. But that is not to say that there aren’t any significant discussions taking place; quite the opposite.

Numerous fora are debating several extremely important and sensitive issues related to pharmaceutical policy but all of this is happening behind closed doors. The fact that the European Parliament, the “friendliest” of EU institutions to public enquiry, is effectively being kept in the dark poses new challenges, particularly for public interest and civil society and raises vital questions about the accountability of policy-making in Brussels.

There is an abundance of expert groups, intergovernmental initiatives, working parties, policy committees, technical meetings, interest groups, pilot projects etc. where the potential for public or civil society scrutiny is ominously limited. Taking the example of the Commission Expert Group on Safe and Timely Access to Medicines for Patients (STAMP), established in January 2015. The group met three times during 2015 and discussed critical issues such as market access for medicines, evidence requirements for the approval of new drugs, the political oversight of the European Medicines Agency, to name but a few important topics. It is open only to national experts who come directly from the capitals. Even national health policy representatives working in Brussels are kept at arm’s length. Information to the public is very limited on the group’s work or objectives and only made available online usually weeks after the meeting has taken place.

One of the problems with the proliferation of groups such as STAMP is that national governments rightly complain that policy-making is becoming more fragmented; it is difficult for experts who come from the capitals once every three months to appreciate the broader impact of their work on European decision-making and in other countries. Smaller countries often do not have the resources to attend the plethora of meetings. The typical response is that these discussions are ‘merely’ technical, so exclusively reserved for technical experts only. However, these debates almost always have serious and wide-ranging policy and economic implications. This fragmentation and lack of transparency plays to those actors with the strongest agenda or most resources. On such an uneven playing field, the most powerful and influential actors are favored and the necessary checks and balances are missing.

At the same time, the headline-grabbing issue of high medicines prices has given a new lease of life to similar discussions at the European Council level, which is traditionally the most secretive of EU institutions. What is new though is the appearance of various intergovernmental initiatives such as the recent Dutch-Belgian price negotiation scheme or the attempt of Bulgarians and Romanians to join forces in order to tackle the affordability of treatments. Whilst promising, these initiatives are also shrouded in secrecy. We regret that the current Netherlands Presidency of the Council is not showing political will to be transparent or open to genuine and balanced stakeholder engagement.

The apparent weakening of the community method means that the European Parliament will have to fight to remain relevant in the area of pharmaceutical policy. No matter the forum the conversation takes place in, it is certain that the lack of transparency and political oversight has repercussions for patient lives and for the future of public health systems.

It is high time that all of the EU Institutions, not least the Commission recommit to transparency and reinforce the mechanisms of public accountability in the pharmaceutical policy domain, so as to ensure the balanced involvement of all stakeholders and the best results for our health.

Start typing and press enter to search

Scroll to Top